Phóng viên: Thưa Trung tướng, việc làm chủ công nghệ chip bảo mật có ý nghĩa chiến lược như thế nào đối với nhiệm vụ bảo vệ bí mật nhà nước, bảo đảm an toàn thông tin và chủ quyền số quốc gia?

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm: VGC v1.0 do Ban CYCP phối hợp cùng Tập đoàn Viettel nghiên cứu và phát triển là chip bảo mật chuyên dụng đầu tiên do Việt Nam thiết kế, từng bước hiện thực hóa chỉ đạo của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ý nghĩa chiến lược của việc làm chủ công nghệ chip bảo mật đối với nhiệm vụ bảo vệ bí mật nhà nước, bảo đảm an toàn thông tin và chủ quyền số quốc gia trong kỷ nguyên số là rất lớn.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu và hệ thống thông tin đã trở thành một trong những hạ tầng sống còn của quốc gia. Cùng với đó, yêu cầu bảo đảm an toàn cho hạ tầng số ngày càng đặt ra ở những tầng sâu hơn, trong đó phần cứng, đặc biệt là các bộ vi xử lý và chip bảo mật, giữ vai trò nền tảng.

VGC v1.0 vì vậy có ý nghĩa không chỉ ở việc chúng ta tạo ra một sản phẩm chip bảo mật chuyên dụng, mà quan trọng hơn là bước đầu hình thành được năng lực thiết kế và làm chủ một công nghệ nằm ở tầng sâu của hạ tầng số hiện đại. Sau quá trình phối hợp nghiên cứu, phát triển giữa Ban CYCP và Tập đoàn Viettel, Việt

Nam đã có chip bảo mật do chính đội ngũ kỹ sư trong nước thiết kế, từng bước kiểm soát quá trình phát triển sản phẩm. Nghị quyết số 57-NQ/TW nói đến việc “phát huy tối đa tiềm năng và trí tuệ Việt Nam” - VGC v1.0 chính là hình ảnh của tinh thần đó. Tôi cho rằng ý nghĩa của VGC v1.0 có thể nhìn nhận ở ba phương diện:

Thứ nhất là chủ quyền công nghệ. Việc làm chủ thiết kế chip bảo mật giúp chúng ta từng bước giảm sự phụ thuộc vào các sản phẩm, linh kiện mà khả năng kiểm chứng đầy đủ về kỹ thuật và pháp lý còn hạn chế, qua đó nâng cao tính chủ động trong bảo vệ các hệ thống thông tin quan trọng.

Thứ hai là bảo đảm an toàn, bí mật thông tin quốc gia. Đối với hệ thống cơ yếu, phần cứng là một trong những nền tảng tạo lập sự tin cậy. Nếu phần cứng không bảo đảm an toàn, thì ngay cả những thuật toán bảo mật mạnh cũng không thể giải quyết toàn bộ vấn đề. Do đó, làm chủ chip bảo mật có ý nghĩa trực tiếp đối với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước.

Thứ ba là hình thành năng lực công nghệ nội sinh. Giá trị của VGC v1.0 không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm, mà ở đội ngũ, kinh nghiệm, quy trình và năng lực công nghệ được tích lũy trong quá trình nghiên cứu, phát triển. Đây chính là nền tảng để chúng ta tiếp tục phát triển những thế hệ chip bảo mật tiếp theo.

Phóng viên: Từ thực tiễn VGC v1.0, mô hình phối hợp “3 nhà” – Nhà nước, Viện nghiên cứu và Doanh nghiệp có thể được phát huy ra sao để tiếp tục làm chủ các công nghệ chiến lược?

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm: VGC v1.0 là kết quả của sự phối hợp giữa các lực lượng có năng lực và thế mạnh khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau. Trong đó, cơ quan nhà nước xác định yêu cầu, nhiệm vụ chiến lược; các đơn vị nghiên cứu có năng lực chuyên sâu về mật mã, bảo mật và công nghệ lõi; còn doanh nghiệp công nghệ có thế mạnh về kỹ thuật, tổ chức phát triển và triển khai sản phẩm trong thực tiễn.

Theo tôi, giá trị lớn nhất của mô hình “3 nhà” không chỉ được đo bằng một sản phẩm cụ thể, mà quan trọng hơn là khả năng hình thành một phương thức phối hợp để giải quyết bài toán làm chủ công nghệ lõi của quốc gia.

Đối với những công nghệ chiến lược như bán dẫn, chip bảo mật, không một lực lượng riêng lẻ nào có thể đáp ứng đầy đủ tất cả các yêu cầu. Việc kết hợp giữa định hướng, yêu cầu nhiệm vụ của Nhà nước; năng lực nghiên cứu chuyên sâu của các viện, đơn vị khoa học; và năng lực phát triển, triển khai công nghiệp của doanh nghiệp sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, rút ngắn quá trình từ bài toán thực tiễn đến sản phẩm công nghệ.

Thực tiễn VGC v1.0 cho thấy, thông qua hợp tác, chúng ta không chỉ tạo ra một sản phẩm chip bảo mật mà còn từng bước xây dựng được đội ngũ, quy trình, kinh nghiệm và năng lực phối hợp trong phát triển một sản phẩm bán dẫn chuyên dụng có yêu cầu cao về bảo mật và độ tin cậy. Đây cũng là tinh thần phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát huy sức mạnh tổng hợp của Nhà nước, doanh nghiệp và đội ngũ khoa học, công nghệ để làm chủ các công nghệ chiến lược.

Phóng viên: Trung tướng có thể chia sẻ định hướng của Ban CYCP trong thời gian tới để tiếp tục phát triển các thế hệ chip bảo mật tiếp theo và mở rộng hệ sinh thái nghiên cứu – phát triển - ứng dụng?

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm: Từ yêu cầu “biết chắc bí mật không bị lộ” trong chiến tranh giữ nước đến yêu cầu bảo vệ chủ quyền số trong kỷ nguyên số hôm nay là sự tiếp nối liên tục của tư duy tự chủ công nghệ trong ngành Cơ yếu Việt Nam. Vì thế, VGC v1.0 là một dấu mốc quan trọng nhưng không phải đích đến. Giá trị lớn hơn của dự án là tạo ra nền tảng để tiếp tục phát triển năng lực công nghệ.

Trong thời gian tới, Ban CYCP sẽ tiếp tục phát triển năng lực nghiên cứu, thiết kế và làm chủ các công nghệ lõi liên quan đến chip bảo mật và công nghệ bán dẫn chuyên dụng, từng bước phát triển các thế hệ sản phẩm tiếp theo phù hợp với yêu cầu bảo đảm bảo mật, an toàn thông tin cho các hệ thống quan trọng.

Cùng với phát triển sản phẩm, một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài là tiếp tục xây dựng đội ngũ nhân lực có trình độ cao, tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện quy trình nghiên cứu, thiết kế, kiểm thử, đánh giá và phát triển sản phẩm. Đây là những năng lực không thể hình thành trong thời gian ngắn, nhưng lại quyết định khả năng tự chủ công nghệ về lâu dài.

Ban CYCP sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phối hợp giữa các đơn vị trong và ngoài Ngành, giữa cơ quan nhà nước, đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trong nước, nhằm hình thành một hệ sinh thái có khả năng cùng giải quyết những bài toán công nghệ chiến lược.

Về lâu dài, năng lực được hình thành từ VGC v1.0 không dừng lại ở một sản phẩm cụ thể. Đây phải là nền tảng để mở rộng sang các lĩnh vực quan trọng như quốc phòng, an ninh, hạ tầng số và công nghiệp thông minh; đồng thời tạo điều kiện để các sản phẩm phù hợp có thể được phát triển theo hướng lưỡng dụng.

Mục tiêu cuối cùng là từng bước hình thành năng lực tự chủ công nghệ, bảo đảm an toàn cho các hệ thống thông tin quan trọng và góp phần bảo vệ bí mật nhà nước, chủ quyền số quốc gia. Đó cũng là cách ngành Cơ yếu tiếp tục phát huy truyền thống tự lực, tự cường trong điều kiện mới.

Xin cảm ơn Trung tướng, chúc Trung tướng và ngành Cơ yếu ngày càng phát triển!