Tham dự Hội thảo có Thiếu tướng. TS. Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ; Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ; đại diện Lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành, các Viện Nghiên cứu, Đại học, Học viện, nhà trường; đại diện Lãnh đạo các hệ Cơ yếu và các cơ quan, đơn vị thuộc Ban cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin.

Quang cảnh Hội thảo.

Chủ động chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ nhấn mạnh, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tính toán lượng tử, việc nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ các công nghệ mật mã tiên tiến có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nhiệm vụ bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh quốc gia và chủ quyền số trên không gian mạng.

Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu khai mạc Hội thảo.

Sự phát triển của máy tính lượng tử trong tương lai đặt ra những thách thức lớn đối với các hệ thống mật mã khóa công khai đang được sử dụng phổ biến hiện nay. Đáng chú ý, chiến lược tấn công “Thu thập trước - Giải mã sau” có thể khiến dữ liệu được thu thập, lưu trữ từ hôm nay đứng trước nguy cơ bị giải mã khi năng lực tính toán lượng tử đạt đến mức đủ mạnh. Điều này đặt ra yêu cầu các quốc gia phải chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi sang các giải pháp mật mã có khả năng chống chịu trước những nguy cơ từ máy tính lượng tử.

Thực hiện Nghị quyết số 56-NQ/TW ngày 05/3/2020 của Bộ Chính trị về Chiến lược phát triển ngành Cơ yếu Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Cơ yếu Chính phủ xác định nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ mật mã lõi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần nâng cao năng lực tự chủ về mật mã, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an toàn thông tin trong tình hình mới.

Định hướng này cũng đã được cụ thể hóa tại Quyết định số 125/QĐ-TTg ngày 06/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035” và Quyết định số 1226/QĐ-TTg ngày 07/7/2026 phê duyệt Đề án “Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến 2035”.

Theo lộ trình, Việt Nam hướng tới năm 2027 sẽ ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia TCVN về thuật toán, sản phẩm và thiết bị bảo mật hậu lượng tử; hoàn thành chuyển đổi, tích hợp mật mã hậu lượng tử theo cơ chế lai đối với các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia vào năm 2030; đến năm 2033 sẽ tiếp tục bổ sung các tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử và phân phối khóa lượng tử; tiến tới hoàn thành chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử đối với 100% hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia vào năm 2035.

Lộ trình chuyển đổi được xây dựng theo nguyên tắc thận trọng, đồng bộ, không gián đoạn; trong đó, mật mã hậu lượng tử được xác định là giải pháp công nghệ chủ đạo để triển khai trên diện rộng, còn công nghệ phân phối khóa lượng tử được xem xét áp dụng có chọn lọc đối với một số mạng liên lạc trọng yếu.

Công bố 03 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử

Tại Hội thảo, Ban Cơ yếu Chính phủ chính thức công bố và lấy ý kiến đối với 03 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về mật mã hậu lượng tử, gồm:

Thứ nhất, dự thảo tiêu chuẩn về thuật toán chữ ký số hậu lượng tử dựa trên hàm băm HB-PQSign (có sửa đổi). Đây là nội dung tiêu chuẩn hóa thuật toán chữ ký số hậu lượng tử do Việt Nam nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ lõi, hướng tới đáp ứng yêu cầu bảo mật và khả năng ứng dụng trong các hệ thống thông tin.

Thứ hai, dự thảo tiêu chuẩn về cơ chế đóng gói khóa ML-KEM. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 18033-2:2006/Amd.2:2026, hướng tới bảo đảm tính an toàn và khả năng tương thích trong quá trình triển khai.

Thứ ba, dự thảo tiêu chuẩn về chữ ký số dựa trên lưới có cấu trúc ML-DSA. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn quốc tế FIPS 204, góp phần hoàn thiện cơ sở kỹ thuật phục vụ triển khai các giải pháp chữ ký số hậu lượng tử.

TS. Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện Khoa học - Công nghệ mật mã giới thiệu một số kết quả nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi mật mã và nội dung về 03 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử.

Việc công bố các dự thảo tiêu chuẩn là bước đi quan trọng trong quá trình cụ thể hóa lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam. Các tiêu chuẩn không chỉ tạo cơ sở kỹ thuật cho việc nghiên cứu, phát triển, đánh giá và ứng dụng các thuật toán mật mã, mà còn góp phần hình thành khuôn khổ thống nhất để bảo đảm tính tương thích, an toàn và khả năng tích hợp với hạ tầng mật mã quốc gia.

Đặc biệt, việc nghiên cứu và tiêu chuẩn hóa thuật toán HB-PQSign thể hiện nỗ lực phát triển công nghệ mật mã do Việt Nam làm chủ. Đối với các thuật toán, cơ chế được xây dựng trên cơ sở tham chiếu những tiêu chuẩn quốc tế, việc nghiên cứu, đánh giá và lựa chọn các giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong nước có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao năng lực tự chủ và bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai.

Tăng cường phản biện khoa học, hoàn thiện tiêu chuẩn

Một trong những nội dung trọng tâm của Hội thảo là tạo diễn đàn trao đổi, thảo luận và tiếp nhận ý kiến phản biện từ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng chuyên gia về mật mã, an toàn thông tin.

Hội thảo tiếp nhận các ý kiến đóng góp chuyên sâu về cơ sở khoa học, tính an toàn, khả năng triển khai và mức độ tương thích của các thuật toán, cơ chế mật mã được đề xuất. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục rà soát, hoàn thiện các dự thảo, bảo đảm chất lượng tiêu chuẩn trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành theo quy định.

Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu tại Phiên thảo luận, trao đổi và góp ý đối với 03 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử.

Các dự thảo tiêu chuẩn cùng thuyết minh kỹ thuật được công bố trên các Cổng thông tin điện tử liên quan để cộng đồng khoa học, chuyên gia thám mã và các tổ chức, cá nhân quan tâm có thể nghiên cứu, tham gia góp ý. Việc mở rộng phạm vi tham vấn thể hiện tinh thần cầu thị, minh bạch, đồng thời tạo điều kiện để các tiêu chuẩn được đánh giá toàn diện trên cả phương diện lý thuyết, kỹ thuật và khả năng ứng dụng thực tế.

Quá trình chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử không chỉ đặt ra yêu cầu về lựa chọn thuật toán, mà còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ trong thiết kế hệ thống, triển khai phần mềm, thiết bị, giao thức và kiểm định an toàn. Vì vậy, sự tham gia của các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ có ý nghĩa thiết thực đối với việc hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, phát triển và ứng dụng mật mã hậu lượng tử tại Việt Nam.

Thông qua Hội thảo, Ban Cơ yếu Chính phủ tiếp tục khẳng định vai trò của Cơ quan mật mã quốc gia trong nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ mật mã lõi và xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ bảo vệ thông tin. Những ý kiến đóng góp từ Hội thảo sẽ là cơ sở để hoàn thiện các dự thảo tiêu chuẩn, góp phần triển khai hiệu quả lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử, từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong kỷ nguyên lượng tử.